مواجهه نهادهای حقوق بشری با خشونت و کشتار

دکتر عبدالکریم لاهیجی (رئیس پیشین و افتخاری فدراسیون بین‌المللی جامعه‌های حقوق بشر)

یکشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۶-2017-10-08-IranSOS- گفت‌وگوی نشریه میهن با دکتر عبدالکریم لاهیجی (رئیس پیشین و افتخاری فدراسیون بین‌المللی جامعه‌های حقوق بشر)

میهن: آیا می توان کشتار سال 67 را مصداق جنایت علیه بشریت دانست؟

دکتر لاهیجی: من از بدو امر همواره گفته و نوشتهام که کشتار بزرگ سال 67 از مصادیق جنایت بر ضد بشریت است. از جمله در آخرین نوشته ام (9 دی 1392) زیر عنوان "از دستیابی به حقیقت تا تحقق عدالت" (سایت گویا). مستند من پیش از تصویب اساسنامه دادگاه بین المللی جزائی در 17 ژوئیه 1998 اساسنامه تشکیل دادگاه بین المللی نورنبرگ بود که در آن جنایت بر ضد بشریت به مثابه جنایت بر ضد تمامی بشریت تلقی شده بود چرا که گروه هائی از بشریت مشمول "تصفبه های سیاسی، نژادی یا مذهبی »شدند بودند. ماده 7 اساسنامه دادگاه جزائی بینالمللی تعریف جامع تری ارائه می دهد: عملیات و اقداماتی که به گونهای گسترده یا برنامهریزی شده بر ضد مردم غیرنظامی و "در اجرا یا پی گیری سیاست یک دولت" صورت گیرد.

 

میهن: واکنش انجمنهای طرفدار حقوق بشر، بویژه کانون وکلا، در برابر اعدامهای روزهای اول انقلاب مشخصا و صراحتا چه بود و چقدر میتوانست مؤثر باشد؟

دکتر لاهیجی: ما در دو نهاد حقوق بشری، "جمعیت حقوقدانان ایران" و "جمعیت دفاع از آزادی و حقوق بشر" با نوشتن نامه به رئیس دولت موقت، صدور بیانیه و مصاحبه با روزنامهها به صراحت گفتیم که شیوۀ کار دادگاههای انقلاب بر خلاف آئین و اصول دادرسی است (ر.ک به روزنامه های آن زمان به ویژه آیندگان، کیهان، تهران مصور ....)

درباره انقلاب ایران، در کتابها و نوشتههای خارجیان، بر خلاف ما ایرانیان، واقعیات تاریخی جای بیشتری دارند تا موضع گیری و داوری از روی حب و بغض.

به عنوان نمونه، محمد رضا شاه در صفحه 261 کتابش زیر عنوان "پاسخ به تاریخ" میگوید که در دوران سلطنت وی نمایندگان صلیب سرخ مجاز بودند که از زندانها بازدید کنند. سپس از رسانههای خبری گلایه میکند که چرا در باره وضعیت 20،000 زندانی در زندانهای ایران در شرایطی که به صلیب سرخ هم اجازه بازرسی نمیدهند سکوت کردهاند.

اما ناشر کتاب ذیل صفحههای 261 و 262 چنین توضیح میدهد: "در تاریخ 14 مارس 1979 جمعیت حقوق دانان ایران در نامهای به امضای لاهیجی وکیل دادگستری، از وزیر دادگستری جدید تقاضا کرد که: 1- تمامی زندانیان از محتوای پروندههای اتهامیشان آگاه باشند 2 - بتوانند وکیل انتخاب کنند. 3- مهلت کافی برای تهیه مدافعاتشان داشته باشند. 4- محاکمهها علنی باشند. 5- محکومان حق تجدید نظر داشته باشند. هر چند هیچ یک از این درخواست ها مورد قبول قرار نگرفت ولی به آقای لاهیجی اجازه داده شد که از زندان قصر باردید به عمل آورد. وی سپس اعلام کرد که زندانیان در شرایط بسیار رقتانگیزی به سر می برند. "

(واکنش A L'بود Histoire، نسخه به Albin میشل، 1979)

 

میهن: در برابر مقاومت و اصرار دائمی حکومت ایران در مورد بر حق بودن خشونت و اعدام ها، چه راه قانونی و حقوقی و معقول برای مقابله و پاسخ دادن موجود است؟

دکتر لاهیجی: خشونت در ذات مقرارت جزائی اسلامی است (قصاص، حدود، تعزیرات). بی جهت نبود که خمینی مخالفت با لایحه قصاص را ارتداد تلقی کرد. حکام شرع و قاضیان هم همواره منصوب مستقیم یا غیرمستقیم (رئیس قوه قضائیه) ولی فقیه بوده و هستند. ترویج فرهنگ ضد خشونت مهمترین رسالت جامعه مدنی است (کارزار بر ضد خشونت در باره زنان، کودکان، اقلیت های مذهبی، اعدام به ویژه اعدام در معابر عمومی ... اگر منظورتان از "راههای قانونی" قوانین جمهوری اسلامی و در صدر آنها قانون اساسی است، به صراحت می گویم که "از کوزه همان برون تراود که در اوست"!

 

میهن: ریشههای خشونتهای حکومت ایران و به خصوص اعدامهای تابستان 67 را در چه می بینید؟

دکتر لاهیجی: جمهوری اسلامی طی دو سال پس از انقلاب چه در اعدام برخی از مسئولان رژیم گذشته، چه در کردستان، خوزستان، ترکمن صحرا و ... نشان داده بود که در مقابله با مخالفانش و برای ادامه حیاتش از هیچ شناعت و قساوتی روی گردان نیست ،

دادگاههای انقلاب در قانون اساسی جائی نداشتند ولی به حکم خمینی و به عنوان اهرم سرکوب ابقاء شدند و با اینکه 37 سال از انقلاب میگذرد، همچنان مشغول انجام وظیفهاند!

خمینی و حواریونش منتظر فرصت بودند که مخالفانشان را قلع و قمع کنند. بهشتی در مصاحبههای مطبوعاتی هفتگیاش به دوام از گروههای سیاسی میخواست که موضع و شیوه مبارزهشان را در قبال جمهوری اسلامی تعیین کنند.

گروههای مخالف از یک سو از پایگاه اجتماعی خمینی به عنوان رهبر انقلاب و مرجع تقلید و نفوذ او در بسیج مردم، آن هم در دوران جنگ غافل بودند و از سوی دیگر ارزیابی آنان در توازن قوای دو طرف بیشتر بر تصور و توهم مبتنی بود تا واقعیات عینی. از این رو با انتخاب استراتژی غلط به تلهای فرو افتادند که از مدتها قبل برای آنها تعبیه شده بود!

 

میهن: جدا از حکومت، آیا جریانات مخالف نیز دست به خشونت نزدهاند؟ ریشههای خشونت آنان را در چه میبینید؟

دکتر لاهیجی: غالب گروههای سیاسی با اعمال قهر و خشونت در بارۀ ضد انقلاب موافقت داشتند و از دادگاههای انقلاب میخواستند که در سرکوب ضد انقلاب "قاطعیت" بیشتری از خود نشان دهند. جنایتکاری مثل شیخ صادق خلخالی کاندیدای یکی از آن گروهها در انتخابات مجلس خبرگان بود.

طی سالهای60-67 انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی، انفجار دفتر نخست وزیری، عملیات انتحاری و کشتن امامهای جمعه و ترورهای پیاپی بسیاری از مسئولان سیاسی و نظامی در افزایش روحیه کینه و انتقام جوئی و بالارفتن درجه سبعیت دادگاههای انقلاب و زندانبانها تاثیر به سزائی داشت.

میهن: آیا خشونت برخی گروههای سیاسی می تواند توجیهی برای خشونت حاکمان باشد؟ به طور کلی آیا خشونت یک طرف می تواند توجیه گر عکس العمل خشن طرف دیگر باشد؟

دکتر لاهیجی: در یک نظام قانونمند با اعمال خشونت در چارچوب قانون مقابله میشود. روحیه تلافی و انتقام ریشه در بینش قصاص و تقاص دارد. جرائم به موجب قانون معین شدهاند و تشخیص عمل مجرمانه در صلاحیت دادگستری مستقل است و درپی یک محاکمه عادلانه سپس اعلام مجارات قانونی.

اعمال خشونت از سوی ماموران حکومت هم نه تنها مجاز نیست که جرم است مگر برای جلوگیری از وقوع جرم یا در مقام دفاع مشروع، که باز تشخیص آنها هم در صلاحیت دادگستری است.

 

منبع: نشریهی میهن

-

لیگ برای دفاع از حقوق بشر در ایران (LDDHI) - عضو FIDH

جامعه دفاع از حقوق بشر در ایران (عضو فدراسیون بینالمللی حقوق بشر)

مطالب مرتبط

بازدیدهای محتوا
5915072

مسیر یاب

موقعیت شما: صفحه نخستاخبارمواجهه نهادهای حقوق بشری با خشونت و کشتار

آرشیو

بازگشت به بالا