گفتگوی شهروند با نماينده جامعه بهايی در سازمان ملل متحددرباره شورای حقوق بشر
خسرو
شميرانی
shemiranie@yahoo.com
دوشنبه گذشته
کميسيون حقوق
بشر سازمان
ملل متحد در
ژنو براى
دومين دوشنبه
متوالى تشکيل
جلسه داد. اين
جلسه تنها 15
دقيقه به طول
انجاميد و
تاريخ نشست
بعدى را
دوشنبه
آينده، 27
مارس، اعلام
کرد تا طى آن
پايان کار خود
را رسما اعلام
کند.
اين در حالى
است که طبق
روال معمول
اين ارگان سازمان
ملل، همه ساله
از ميانه ماه
مارس تا روزهاى
پايانى ماه
آوريل به مدت
شش هفته تشکيل
جلسه ميدهد و
به بررسى
کارنامه حقوق
بشر در
کشورهاى
مختلف
ميپردازد.
امسال وضعيت
به کلى تغيير
کرده است.
چرا؟
آيا معضل حقوق
بشر در جهان
حل شده است و
ديگر به بررسى
کارنامه دولت
ها در اين
رابطه نيازى نيست؟
ميدانيم که با
توجه به
گزارشهاى
مربوط به نقض
حقوق بشر در
غالب کشورهاى
جهان بويژه در
کشور خودمان
پاسخ مثبت به
سئوال بالا
ممکن نيست.
در سالهاى
اخير به طور
پيوسته صداى
اعتراض گروه
هاى حقوق بشرى
بلندتر شده
است. همواره
اعتراض اين
بود که بسيارى
از 53 عضو
کميسيون حقوق
بشر سازمان
ملل خود
بزرگترين و
شناخته شده
ترين پايمال
کنندگان حقوق
بشر هستند، پس
اين گروه
چگونه
ميتواند براى
رسيدگى به
وضعيت حقوق بشر
در کشورهاى
مختلف صاحب
صلاحيت باشد.
سرانجام در
چارچوب رفرم
هاى جارى در
سازمان ملل
کميسيون حقوق
بشر نيز در
مسير رفورم
قرار گرفت.
مذاکره
کنندگان
سازمان مللمتحد
روز پنجشنبه 23
فوريه 2006 - 13بهمن84
پيشنويس
قطعنامه اى
را براى ايجاد
"شوراى حقوق بشر"
در سازمان مللمتحد
ارائه دادند.
شوراى حقوق
بشر قرار است
متشکل از 47عضو
باشد که بر
اساس استانداردهاى
مشخص حقوق
بشرى انتخاب
ميشوند. اين
شورا جايگزين
کميسيون حقوق
بشر اين سازمان
خواهد شد. در
روز 25 اسفند (15
مارس 2006) طرح
قطعنامه به
راى گذاشته شد
و با صد و
هفتاد راى
موافق در
مقابل چهار
راى مخالف و
سه راى ممتنع
به تصويب مجمع
عمومى سازمان
ملل متحد رسيد.
آمريکا، يکى
از چهار کشورى
است که همراه
با اسرائيل،
جزاير مارشال
و پالائو راى
منفى داد.
ونزوئلا،
بلاروس و
ايران راى ممتنع
دادند.
ماموريت
شوراى جديد،
شناسائى و
معرفى نقض کنندگان
حقوق بشر و
کمک به کشورها
در تدوين قوانين
حقوق بشرى
است.
خانم ديان
علايى
نماينده
جامعه بهايى
در سازمان ملل
که در جلسات
بحث و بررسى و
نهايتا راى گيرى
درباره اين
قطعنامه شرکت
داشته است، در
گفت و گويى با
شهروند در
همين ارتباط
توضيحاتى
ارائه داد.
خانم علايى از
جمله گفت:
کميسيون روز
دوشنبه 27 ماه
مارس تشکيل
جلسه ميدهد تا
پايان کار خود
را اعلام کند.
نمايندگان
"گروه مناطق" Regional group که شامل
نمايندگان
مناطق
پنجگانه
آسيا، آفريقا،
آمريکاى
جنوبي،
اروپاى غربى و
نمايندگان
منطقه اروپاى
شرقى و ديگران
(آمريکا،
استراليا،
کانادا و
نيوزلند) در
حال بحث هستند
تا تصميم
بگيرند آيا در
اين فاصله
کميسيون بايد
به مسائل حقوق
بشر هم
بپردازد و يا
کار خود را به
امور
فرماليته
خلاصه کند.
تفاوت هاى
ساختارى ميان
"شورا" ى جديد
و "کميسيون"
قديمى چيست؟
ــ اولا اعضاى
کميسيون 53 نفر
بودند. اين
تعداد در شورا
به 47 کشور کاهش
پيدا کرده
است. ديگر اينکه
اعضاى
کميسيون با
تعداد
کشورهاى درون
گروه هاى
پنجگانه
مناطق در
تناسب قرار
نداشت. يعنى
مثلا گروه
آسيا که داراى
کشورهاى
بيشترى بود به
نسبت داراى
کرسى هاى
کمترى در
کميسيون بود.
"شورا" قرار
است اين عدم
تعادل را
برطرف کند.
اما شايد
مهمترين
تفاوت ساختار
کميسيون و شورا
در اين است که
اعضاى
کميسيون توسط
يک ارگان 54
عضوى به نام
"اکوسک"
انتخاب
ميشدند اما
اعضاى "شورا"
توسط مجمع
عمومى سازمان
ملل برگزيده
خواهند شد.
تعداد آراى
لازم براى
انتخاب شدن
چگونه است؟
ــ سابقا
اکثريت نسبى
همان ارگان 54
عضوى کافى بود،
اما اكنون
اکثريت مطلق
اعضاى مجمع
عمومى لازم
است. يعنى هر
کشور که قرار
است عضو شود بايد
دست کم 96 راى
مثبت بياورد.
اعضا براى چه
دوره زمانى
انتخاب
ميشوند؟
ــ براى يک
دوره سه ساله.
براى کميسيون
هم البته به
همين منوال
است. هر سال
راى گيرى
خواهد بود و
مجمع عمومى يک
سوم اعضا را
انتخاب ميکند.
هر کشور فقط
ميتواند يک دو
دوره سه ساله
عضو باشد بعد
بايد دست کم
براى يک سال
در انتخابات شرکت
نکند.
ان.جى. او هايى
که ميخواستند
در مذاکرات
رسمى کميسيون حضور
داشته باشند
بايد از کميته
کوچکى شامل 6-5 کشور
مجوز
ميگرفتند. در
اين کميته از
جمله ايران،
مصر و کوبا
يعنى
کشورهايى که
کارنامه مناسبى
در رابطه با
حقوق بشر
ندارند عضو
بودند، آيا در
اين رابطه
تغييرى حاصل
شده است يا
همچنان به
عنوان مثال
ايران تصميم
ميگيرد که آيا
فلان گروه
حقوق بشرى
ايرانى حق
شرکت در کميسيون
دارد يا خير؟
ــ در اين
رابطه هنوز
تغييرى اعلام
نشده است. قطعنامه
تمام تصميمات
مربوط به
برخورد با ان.جى.او
ها را به
"شورا"
واگذار کرده
است. واقعيت اين
است که طبق
آيين نامه
سازمان ملل
ان.جى.او ها
خيلى محدود هستند
و حتى حق تماس
با دولت ها و
ارئه نظر ندارند
و فقط حق شرکت
دارند، اما
سنتى شکل
گرفته بود که
طبق آن
ان.جى.اوها از
وسعت عمل
بسيار گسترده
ترى برخوردار
بودند. در عين
حال گرچه "شورا"تحت
سازمان ملل
عمل ميکند ولى
لزوما نبايد
مو به مو طبق
اساسنامه آن
عمل کند. به هر
حال در رابطه
با موضوع
سئوال شما
"شورا" تصميمات
خود را اتخاذ
خواهد کرد.
نکته مورد نظر
من اين است که
آيا قدرت
کشورهايى که
در حقوق بشر
کارنامه اى
منفى دارند در
"شورا" کاهش
خواهد يافت؟
ــ اتفاقا جان
بولتون
نماينده
آمريکا از
همين زاويه به
قطعنامه "شورا"
راى منفى داد.
آقاى بولتون
ميگفت که اين
قطعنامه به
اندازه کافى
قدرت کشورهاى
ناقض حقوق بشر
را محدود
نميکند. بر
اين اساس بود
که آمريکا
پيشنهاد کرد
براى عضويت در
"شورا" آراى دوسوم
اعضاى مجمع
عمومى لازم
باشد.
اما اکثريت
قريب به اتفاق
کشورهاى جهان
بخصوص اروپايى
ها که در
مجموع
کارنامه مثبت
ترى دارند راى
مثبت دادند؟
ــ بله.
استدلال آنها
اين است که
هرگاه اعضاى "شورا"
توسط اکثريت
مطلق اعضاى
مجمع انتخاب شوند،
گامى در جهت
پالايش خواهد
بود. البته در عين
حال دو سوم
اعضاى "شورا"
ميتواند يک
عضو انتخاب
شده در"شورا" را
اخراج کنند.
ملاک اين کار
چنين اعلام شد
که کشورى که
به طور برنامه
ريزى شده به
نقض حقوق بشر
ميپردازد از
شورا اخراج
شود. نماينده
ايران در همين
بحث شرکت کرد
و خواستار آن
شد که تعريفى
براى "نقض
سيستماتيک
حقوق بشر" ارائه
شود تا اين
بند مورد سوء
استفاده
سياسى قرار
نگيرد. البته
ميدانيم که
ايران هميشه
اين بحث "سوء
استفاده
سياسى" را پيش
ميکشد.
ديگر اينکه
کشورهايى که
کانديداى
عضويت در "شورا"
ميشوند بايد
خودشان
داوطلبانه
قول هايى
بدهند که در
رابطه با
کنترل وضعيت
حقوق بشر در
خاک خود
امکاناتى
تدارك ببينند.
مثلا اجازه حضور
گزارشگر ويژه
را بدهند و يا
به ميثاق ها بپيوندند
و از همين
قبيل.
اجازه بدهيد
به عنوان
آخرين سئوال
به يکى از گزارش
هاى اخير
سازمان ملل
درباره
بهاييان ايران
بپردازيم.
در روز 20 مارس
مسئول آزادى
اديان در سازمان
ملل متحد طى
گزارشى نسبت
به وضعيت
بهائيان در
ايران ابراز
نگرانى کرد،
اساس اين
ابراز نگرانى
جديد چيست؟
ــ آن طور که
ما مطلع شديم
و در گزارش
خانم اسماء
جهانگير هم
آمده است
اخيرا نامه اى
خطاب به وزارت
اطلاعات،
سپاه
پاسداران و
نيروهاى پليس
نوشته شده که
طى آن آيت
الله خامنه
اي، رهبر
جمهورى
اسلامي، به ستاد
فرماندهى
دستور داده
است که پيروان
ديانت بهائى
را شناسائى و
اعمال آنها را
تحت نظر بگيرند.
اين نامه که
کاملا
محرمانه است
به دريافت
کنندگان آن
دستور داده
است که تمام
اطلاعات در
مورد پيروان
ديانت بهائى
را جمع آورى
کنند.
نگرانى
گزارشگر ويژه
در اين مورد
که اطلاعات جمع
آورى شده ممکن
است مبناى
آزار فزاينده
و تبعيض بيشتر
عليه بهائيان
شود کاملا
مبتنى بر
واقعيات است.
طبيعتا ما
خيلى نگران
هستيم.
حتما ميدانيد
که "کيهان"
چاپ تهران،
اخيرا نزديک
به سى مقاله
عليه جامعه بهائى
و
اعتقاداتشان
منتشر کرده
است. اين
مقالات لحن
تحريک کننده
اى دارند و به
بدنام کردن جامعه
بهايى
پرداخته اند.
در راديو و
تلويزيون نيز
حمله عليه
بهائيان و
اعتقاداتشان
شدت بى مانندى
گرفته است.
خانم علايى از
شما
سپاسگزاريم.
گفت وگو: 21 مارس
2006
4
فروردین 1385